Helena Piskorska

1895-1973

 19 grudnia 1973 – z pozoru dzień, jak co dzień, lecz odeszła od nas wybitna postać. Urodzona 9 października 1895 r. Helena Piskorska była archiwistką i historykiem, ale co ważniejsze działała społecznie na rzecz naszego miasta – Torunia.

 

Swoją edukację rozpoczęła w prestiżowej szkole Pani Witt. Następnie przeprowadziła się wraz z rodziną do Torunia. W czasie wojny[2] pracowała w Komitecie Pomocy Ofiarom Wojny i Towarzystwa Opieki nad Dziećmi. W 1916 r. została redaktorem miesięcznika „Żebraczek bezdomnych”. Ponadto prowadziła tajną szkółkę dla dzieci, w której uczyła je naszego ojczystego języka. Szkółka ta została zamknięta w 1918 r. przez pruską policję.[3]

 

Po wojnie zajęła się swoją własną edukacją, ale nie zaprzestała prac społecznych. W 1925r. ukończyła PIN[4] w W-wie. Dzięki temu mogła nauczać w szkołach średnich historii. W 1928 r. rozpoczęła się jej historia z Archiwum Miejskim (AM) w Toruniu. W 1935 r. jako kierowniczka AM zrekonstruowała archiwum oraz uzyskała lokal na pracownię. Brała również czynny udział w pracach Towarzystwa Naukowego. Na tym stanowisku pracowała do 19 grudnia 1939r., gdy została osadzona w forcie VII. W tym samym miesiącu została zwolniona z fortu i pracowała w AM pod kierownictwem Niemców. W listopadzie 1940 r. została przesiedlona do Puław na terenie Generalnej Guberni, gdzie pracowała jako maszynistka w Zarządzie Miejskim. [5]

 

1 maja 1945 r. wróciła do Torunia i do pracy w AM. Sytuacja w AM była tragiczna. Większość dokumentów została wywieziona do Niemiec. Helena Piskorska starała się sprowadzić zgrabione zasoby. Niestety nie wszystkie udało jej się odzyskać. W 1951 r. została kierowniczką Oddziału Terenowego Archiwum Państwowego [6] w Bydgoszczy. [7]

 

Studia wyższe uzupełniła 1948 r. na UW[8], a doktorat uzyskała w czerwcu 2 lata później na tej samej uczelni. Ostatniego dnia października 1957 r. otrzymała nominację na docenta. Została odznaczona Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (1938 r.) oraz Srebrnym (1939 r.) i Złotym Krzyżem Zasługi (1957 r.). Na emeryturę przeszła wraz z rozpoczęciem się 1960 r.[9]

 

 Została pochowana na cmentarzu przy ulicy Gałczyńskiego. Ku jej czci została nazwana ulica na toruńskim Rubinkowie.[10]

Biogram opracowali:

Michał Tomal (X Liceum Ogólnokształcące w Toruniu)
Michał Kaczorowski (X Liceum Ogólnokształcące w Toruniu)
Magdalena Polak (X Liceum Ogólnokształcące w Toruniu)

Przypisy:

[1] Karola Ciesielska „Wybitni ludzie dawnego Torunia”, str. 339, 1982 r.

[2] Chodzi o I wojnę światową

[3]Karola Ciesielska „Toruński Słownik Biograficzny” tom II, str. 199,

[4] Państwowy Instytut Nauczycielski

[5]Karol Górski „Zapiski historyczne” tom XXXIX, zeszyt 2, str.319, 1974 r.

[6] Oddział Terenowego Wojewódzkiego Archiwum Państwowego

[7] op. cit. str. 319

[8] Uniwersytet Warszawski

[9] op. cit. str. 319-320

[10] Karola Ciesielska „Wybitni …”, str. 344, 1982 r.

 

Bibliografia:

„Działacze towarzystwa naukowego w Toruniu” wyd. TNT

„Zapiski historyczne” tom XXXIX, zeszyt 2

„Słownik biograficzny archiwistów polskich” tom 1

Marian Biskup „Wybitni ludzie dawnego Torunia”

„Toruński Słownik Biograficzny” tom II